Ομφαλοκήλη

Τι είναι η ομφαλοκήλη;

Η ομφαλοκήλη είναι ένα εξόγκωμα σαν πρήξιμο στον ομφαλό ή κοντά σε αυτόν και προκύπτει όταν έντερο, ή ενδοκοιλιακό λίπος περνάει μέσα από ένα χάσμα πέριξ του ομφαλού. Αυτού του είδους η κήλη συνήθως είναι επώδυνη ενώ μπορεί να γίνει ιδιαίτερα επικίνδυνη αφού ο ομφαλικός δακτύλιος είναι στενός και ανένδοτος και εύκολα μπορεί να προκαλέσει περίσφιξη ή και νέκρωση του περιεχομένου της ομφαλοκήλης. Οι ομφαλοκήλες μπορεί να ποικίλλουν σε μέγεθος, ωστόσο είναι σπάνια μεγαλύτερες από περίπου 2,5 εκατοστά.

Σε ποιους εμφανίζεται η ομφαλοκήλη;

Οι ομφαλικές κήλες εμφανίζονται σε όλες τις ηλικίες. Στα βρέφη είναι μια όχι σπάνια κατάσταση. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι κήλες των παιδιών δεν απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση, καθώς το όργανο που προβάλει επαναφέρεται εντός της κοιλίας μέσα στα πρώτα έτη της ζωής τους. Σε ό,τι αφορά τους ενήλικες, η ομφαλοκήλη αναπτύσσεται συχνότερα σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, μετά από εγκυμοσύνη, και σε άνδρες που ασκούν βαριά χειρωνακτική εργασία ή είχαν μεγάλη μεταβολή στο σωματικό τους βάρος.

Ποια η αιτιολογία της ομφαλοκήλης;

Τα αίτια εμφάνισης της ομφαλοκήλης στα έμβρυα διαφέρουν σημαντικά με τα αίτια εμφάνισης στους ενήλικες.

Ο δακτύλιος των μυών και άλλων ιστών που διαμορφώνονται στο σημείο όπου τα αιμοφόρα αγγεία στον ομφάλιο λώρο εισέρχονται στο σώμα του εμβρύου είναι γνωστός ως ομφαλικός δακτύλιος. Αυτό το δαχτυλίδι συνήθως κλείνει πριν γεννηθεί το μωρό. Σε περίπτωση όμως που δεν κλείσει, ο λιπώδης ιστός ή ακόμη και τμήμα του εντέρου μπορεί να προβάλει μέσα από το άνοιγμα, σχηματίζοντας έτσι μια κήλη. Τα έμβρυα που γεννιούνται πρόωρα ή με ελλιπές βάρος έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν ομφαλοκήλη.

Αντίθετα, στους ενήλικες, η ομφαλική κήλη οφείλεται σε επίκτητους παράγοντες.

Η ομφαλοκήλη στους ενήλικες είναι αποτέλεσμα άσκησης έντονης ενδοκοιλιακής πίεσης σε ένα αδύναμο κοιλιακό τοίχωμα. Στους παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης μιας τέτοιας κήλης περιλαμβάνονται:

• Η παχυσαρκία ή οι μεγάλες και απότομες μεταβολές του σωματικού βάρους
• Η κληρονομικότητα
• Οι πολλαπλές κυήσεις (δίδυμα, τρίδυμα)
• Διαδοχικές κυήσεις
• Επίμονος βήχας
• Χειρωνακτική εργασία (άρση βάρους)
• Χρόνια δυσκοιλιότητα

Ομφαλοκήλη: Συμπτώματα

Το κύριο σύμπτωμα με το οποίο γίνεται αντιληπτή μια ομφαλοκήλη είναι το πρήξιμο και συγκεκριμένα η διόγκωση της περιοχής του ομφαλού. Αν και οι ομφαλοκήλες στα έμβρυα είναι συνήθως ανώδυνες, στους ενήλικες ενδέχεται να προκαλέσουν έντονο πόνο, αίσθημα καύσου και δυσφορία. Επιπλέον, συμπτώματα όπως εντερικές διαταραχές (π.χ. δυσκοιλιότητα) και ναυτία είναι ενδεικτικά της ομφαλοκήλης, που έχει αρχίσει να περισφύγγεται. Η κήλη αυτή ενδέχεται να εξαφανίζεται όταν ο ασθενής ξαπλώνει, ενώ η διόγκωση γίνεται εντονότερη με κινήσεις, όπως ο βήχας ή το γέλιο. Παρόλα αυτά, υπάρχει κι η πιθανότητα να υφίσταται μία μικρή ομφαλοκήλη για καιρό, χωρίς να παρουσιάζει κάποιο εμφανές σύμπτωμα.

Σε περίπτωση που η διόγκωση του ομφαλού καταστεί ιδιαίτερα έντονη, επίπονη ή ερυθρή, με παρουσία πυρετού και εμέτων, και τα συμπτώματα δεν υποχωρούν, τότε είναι πολύ πιθανό να έχει επέλθει περίσφιξη. Η περισφιγμένη ομφαλοκήλη αποτελεί μια επείγουσα ιατρική κατάσταση, η οποία θα πρέπει να αντιμετωπίζεται άμεσα με χειρουργική επέμβαση, προκειμένου να αποτραπεί η νέκρωση της περιοχής, και να σωθεί η ζωή του ασθενούς.

Ομφαλοκήλη: Διάγνωση

Για τη διάγνωση της ομφαλοκήλης αρκεί η εξέταση της κλινικής εικόνας και η λήψη του ιστορικού του ασθενούς από έναν εξειδικευμένο Γενικό Χειρουργό. Σπάνια μπορεί να χρειαστεί ο ασθενής να υποβληθεί και σε απεικονιστικές εξετάσεις. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, η ομφαλοκήλη είναι ορατή με γυμνό μάτι και εμφανίζεται ως ένα μαλακό εξόγκωμα κάτω από το δέρμα του ομφαλού. Η διόγκωση είναι ευκολότερα ορατή όταν το άτομο στέκεται όρθιο ή αυξάνει την ενδοκοιλιακή του πίεση από συνηθισμένες ενέργειες, όπως ο βήχας. Πολλές φορές ο ίδιος ο ασθενής μπορεί να πιέσει την ομφαλοκήλη και το περιεχόμενο της να ξαναμπεί μέσα στην κοιλιά, με αποτέλεσμα την παροδική εξαφάνιση του. Η κήλη όμως θα εμφανιστεί και πάλι με την αμέσως επόμενη αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης.

Γιατί πρέπει να αντιμετωπιστεί η ομφαλοκήλη μόλις διαγνωστεί;

Διότι:

1. Όσο την αφήνουμε θα αρχίσει να πονάει και να μας ενοχλεί
2. Όσο την αφήνουμε τόσο θα μεγαλώνει με την πάροδο του χρόνου. Θυμόμαστε ότι οι κήλες του κοιλιακού τοιχώματος ΠΟΤΕ δεν παραμένουν σταθερές (και φυσικά ποτέ δεν θεραπεύονται μόνες τους). Καθώς περνάει ο καιρός, ΠΑΝΤΑ μεγαλώνουν. Έτσι, μια ομφαλοκήλη που ξεκίνησε μικρή 1,5 εκατοστά μπορεί μετά από λίγο καιρό να μεγαλώσει πολύ και να εξελιχθεί σε μία κοιλιοκήλη πλέον 6-7 εκατοστα.
3. Ο πιο σημαντικό όμως λόγος είναι η αποφυγή της περίσφυξης. Αφήνοντας μια ομφαλοκήλη ανεγχείρητη μπορεί με τον καιρό ή κατά τη διάρκεια μιας έντονης άσκησης, έντερο να βγει έξω και να μην μπορεί να ξαναμπεί μέσα. Σε λίγες ώρες μπορεί από την έντονη περίσφυξη το έντερο να ισχαιμίσει (δηλαδή να μην αιματώνεται πλέον) και τελικά να νεκρωθεί. Νέκρωση εντέρου σημαίνει γάγγραινα – διάτρηση και τελικά περιτονίτιδα, η οποία συχνά αποβαίνει μοιραία.

Ομφαλοκήλη – Ποια η μέθοδος αντιμετώπισης;

Πώς περνάει η ομφαλοκήλη;

Δεδομένου ότι η ομφαλοκήλη, όπως και κάθε μορφής κήλη, αποτελεί ένα μηχανικό πρόβλημα, δεν υπάρχει πιθανότητα να εξαφανιστεί σταδιακά. Αντίθετα, οι κήλες συνεχώς μεγαλώνουν. Συνεπώς, προκειμένου να επιτευχθεί πλήρης ίαση και οριστική θεραπεία της ομφαλοκήλης είναι απαραίτητη η χειρουργική αποκατάσταση της.

Δεν υπάρχει απολύτως καμία περίπτωση η ομφαλοκήλη να διορθωθεί μόνη της. Επίσης, δεν υπάρχουν φάρμακα, αλοιφές ή «εντριβές» που διορθώνουν το πρόβλημα. Ούτε φυσικά κάνει οποιοδήποτε καλό η χρήση ζωνών κοιλίας ή κηλεπιδέσμων, που μόνο «κουκουλώνουν» το πρόβλημα, χωρίς να αντιμετωπίζουν την αιτία, δηλαδή την τρύπα.